Linked Open Data. Erfgoed in verbinding.
Collecties bevatten een schat aan objecten, personen, plekken en verhalen. Met Linked Open Data maak je hun onderlinge verbanden begrijpelijk voor systemen én bruikbaar buiten de eigen organisatie. Wij helpen erfgoedinstellingen om die stap praktisch en zorgvuldig te zetten.
objectEen stabiele URI
als vertrekpunt
Informatie wordt waardevoller wanneer je haar kunt verbinden.
Een schilderij in het museum, een brief in een archief en een persoonsvermelding in een andere databank kunnen over dezelfde maker gaan. Vaak weten de afzonderlijke systemen dat niet van elkaar.
Linked Data gebruikt herkenbare, blijvende verwijzingen en gestandaardiseerde relaties om zulke verbanden expliciet te maken. Open betekent dat de data onder voorwaarden beschikbaar is voor hergebruik, bijvoorbeeld met een open licentie.
Niet alles hoeft openbaar te zijn. Ook als bepaalde gegevens beschermd blijven, kun je de principes van Linked Data toepassen. Zo ontstaat een technische basis die langer meegaat dan één website of systeem.
Niet nog een database waarin alles moet samenkomen, maar een netwerk waarin bronnen elkaar kunnen vinden.
Een zoekvraag kan ook verwante personen, plaatsen of begrippen meenemen.
Gedeelde definities en identifiers maken gegevensuitwisseling eenvoudiger.
Dezelfde gegevens zijn bruikbaar voor onderzoek, publieksplatforms en digitale diensten.
Van versnipperde collecties naar nieuwe mogelijkheden.
LOD is geen doel op zich. De meerwaarde zit in wat je met goed verbonden erfgoedinformatie mogelijk maakt.
Collecties verbinden
Koppel objecten, makers, plaatsen en thema’s over instellingen heen, zonder alle data fysiek samen te voegen.
Betere vindbaarheid
Maak context en betekenis machineleesbaar, zodat informatie beter te ontdekken en te interpreteren is.
Duurzaam hergebruik
Publiceer vanuit stabiele verwijzingen en verminder de afhankelijkheid van losse exports of één leverancier.
Ruimte voor innovatie
Creëer een bruikbare kennisbasis voor onderzoek, publieksplatforms, visualisaties en zorgvuldig toegepaste AI.
Drie bouwstenen. Eén gedeelde betekenis.
De techniek klinkt soms abstract, maar het principe is eenvoudig. Je zegt op een vaste, machineleesbare manier wat iets is en hoe het met andere dingen samenhangt.
1. Identifiers
Een object, persoon, plaats of begrip krijgt een unieke URI: een webadres dat naar dat specifieke ding verwijst. Met duurzame identifiers blijven verwijzingen bruikbaar, ook als de achterliggende software verandert.
Meer over PID’s ↗2. Relaties
Met gestandaardiseerde eigenschappen beschrijf je de betekenis van een verband. Bijvoorbeeld: dit werk is gemaakt door deze persoon. In RDF heet zo’n uitspraak een triple: onderwerp, relatie en waarde of verwijzing.
Linked Data-begrippen ↗3. Bronnen verbinden
Je koppelt aan bestaande begrippen en gezaghebbende bronnen, bijvoorbeeld via het Termennetwerk, RKDartists of een geografische terminologiebron. Zo herkennen systemen dat ze over dezelfde betekenis spreken.
Bekijk het Termennetwerk ↗Van tekstveld naar betekenisvolle relatie.
Een fictief collectieobject verwijst niet alleen naar de tekst “Mieke Jansen”, maar naar een herkenbare persoonsidentifier. Een andere instelling kan naar diezelfde persoon verwijzen, zodat de informatie te verbinden is.
Hiernaast zie je hoe zo’n relatie in JSON-LD kan worden beschreven. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld, geen volledig NDE-publicatieprofiel.
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "CreativeWork",
"@id": "https://example.org/object/123",
"name": "Foto van de markt",
"creator": {
"@id": "https://example.org/persoon/45",
"@type": "Person",
"name": "Mieke Jansen"
}
}Hoe publiceer je Linked Open Data?
De beste publicatiestrategie hangt af van je gegevens, de doelgroepen en wat je huidige systemen aankunnen. Twee routes kunnen elkaar aanvullen.
Schema.org & JSON-LD
Met het vocabulaire van schema.org en het formaat JSON-LD kun je objectinformatie gestructureerd publiceren, bijvoorbeeld bij objectpagina’s op je website. Dat helpt machines de informatie te interpreteren.
Een toegankelijke start, zeker als het collectiebeheersysteem deze publicatie al ondersteunt.
- Geschikt om gestructureerde metadata direct bij de bron te tonen.
- Helpt bij semantische uitwisseling en kan de vindbaarheid ondersteunen.
- Voor NDE-aansluiting gebruik je het bijbehorende erfgoedprofiel en duurzame URI’s.
RDF & optioneel SPARQL
Wil je complete datasets verbinden of geavanceerde vragen over meerdere bronnen mogelijk maken? Dan publiceren we gegevens als RDF, bijvoorbeeld via bestanden, opvraagbare URI’s of een passende API.
Een SPARQL-endpoint kan daarbovenop complexe zoekvragen over RDF-gegevens ondersteunen. Handig voor onderzoek en datagedreven toepassingen, maar niet verplicht voor iedere LOD-publicatie.
- Geschikt voor duurzame uitwisseling van grotere of rijkere datasets.
- Ondersteunt relaties tussen personen, collecties, plaatsen en begrippen.
- Laat geavanceerde bevraging toe als die functioneel nodig is.
Geen groter project dan nodig. Wel een goede basis.
We kijken eerst naar het doel, de beschikbare data en de mogelijkheden van je huidige systemen. Van daaruit werken we gericht toe naar een publicatie die technisch klopt en daadwerkelijk gebruikt kan worden.
Doel en doelgroep bepalen
Gaat het om vindbaarheid, gegevensuitwisseling, onderzoek, een publieksplatform of een combinatie?
Bronnen en kwaliteit bekijken
We onderzoeken metadata, collectiebeheersystemen, bestaande API’s en eventuele beperkingen in hergebruik.
Entiteiten en URI’s vastleggen
We bepalen hoe objecten, personen, plaatsen en begrippen duurzaam te identificeren zijn.
Modelleren en verbinden
We kiezen passende standaarden en termenbronnen en leggen vast wat de relaties betekenen.
Publiceren en valideren
Van JSON-LD tot datasetpublicatie: we bouwen, toetsen op kwaliteit en documenteren de publicatie.
Toepassen en beheren
We verbinden de gegevens met websites, toepassingen of onderzoek en richten onderhoud en doorontwikkeling in.
Dat kan beginnen met een afgebakende technische verkenning of proof of concept. Het hoeft niet meteen een compleet nieuw collectieplatform te worden.
Erfgoedinformatie verbinden begint bij echte toepassingen.
Deze projecten laten zien hoe we werken aan collectieontsluiting, datakoppelingen en digitale toegankelijkheid. Niet ieder project is daarmee automatisch een volledige Linked Open Data-publicatie.
Museum Vlaardingen
Voor Museum Vlaardingen ontwikkelen we een digitale omgeving waarin objecten uit de collectie worden verbonden aan verhalen. Een koppeling met Atlantis ontsluit objectgegevens. Bij de technische uitwerking houden we rekening met NDE-principes en Linked Open Data.
Bespreek collectieontsluiting
Stichting Wijkcollectie
Voor Stichting Wijkcollectie bouwden we het CMS en publieksplatform waarmee Rotterdammers wijkverhalen ontdekken via een interactieve kaart. Het platform is ingericht met aandacht voor de principes van het Netwerk Digitaal Erfgoed.
Bekijk het platformOntdek ook onze publieksplatforms, verhalenroutes, collectie-integraties en interactieve museumervaringen.
Verder lezen over verbonden data.
Van het technische fundament tot de concrete afspraken die voor Nederlandse erfgoedinstellingen relevant zijn.
Technische vragen, heldere antwoorden.
Linked Open Data hoeft niet ingewikkeld te beginnen. Dit zijn de vragen die vaak als eerste op tafel komen.
Moeten we ons huidige collectiebeheersysteem vervangen?
Meestal niet. Eerst bekijken we wat het systeem zelf ondersteunt: stabiele identifiers, exports, API’s en eventuele publicatie als linked data. Vaak kunnen we met een aanvullende koppeling of publicatielaag beginnen.
Is JSON-LD hetzelfde als Linked Open Data?
Nee. JSON-LD is een formaat voor Linked Data. Het wordt pas echt verbindbaar en herbruikbaar als je ook consistente URI’s, betekenisvolle relaties, bereikbare gegevens en passende gebruiksvoorwaarden toepast. Schema.org kan daarbij helpen, zeker in combinatie met het NDE-erfgoedprofiel.
Hebben we een SPARQL-endpoint nodig?
Niet altijd. SPARQL is waardevol wanneer je complexe vragen over RDF-datasets wilt stellen. Je kunt Linked Data ook via opvraagbare URI’s, bestanden of andere passende publicatiemethoden aanbieden. De benodigde toegang hangt af van de gebruikers en toepassingen.
Moeten alle gegevens openbaar worden?
Nee. Het onderscheid tussen Linked Data en Linked Open Data is belangrijk. Waar hergebruik niet is toegestaan, kun je gegevens afschermen of alleen bepaalde metadata publiceren. Rechten, privacy en afspraken met bronhouders bepalen wat mogelijk is.
Sluit dit aan op NDE-compatibel werken?
Ja. Binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed vormen Linked Data, duurzame identifiers, gestandaardiseerde termen en gedeelde publicatieafspraken een belangrijk fundament. In Nederland sluit je daarbij onder andere aan op het NDE-schema.org-profiel en de relevante NDE-voorzieningen.
Wat wil jij met jouw collectie verbinden?
Van een eerste inventarisatie en JSON-LD op objectpagina’s tot een duurzame LOD-architectuur. We denken mee over de juiste route en kunnen de techniek ook realiseren. Zonder onnodige complexiteit.
← Terug naar Digitaal ErfgoedBespreek je vraagstuk.
Vertel ons over je collectie, systemen of plannen. Dan bekijken we samen wat de meest zinvolle vervolgstap is.
Plan een kennismaking